Washington’da gazetecilere konuşan Trump, İran ile yapılan anlaşmanın “adil” olduğunu savunduklarını belirterek, sürecin hızlı biçimde ilerlediğini söyledi.
Trump, anlaşmanın en önemli maddelerinden birinin İran’ın hiçbir koşulda nükleer silaha sahip olmaması olduğunu ifade etti. ABD Başkanı, “İran bu anlaşma çerçevesinde asla nükleer silaha sahip olmayacak. Benim istediğim de buydu çünkü buna izin veremezdim.” dedi.
ABD yönetiminin İran ile ilişkileri normalleştirmeye başladığını vurgulayan Trump, iki ülke arasındaki diplomatik temasların önümüzdeki günlerde daha da yoğunlaşacağını kaydetti.
Hürmüz Boğazı İçin Kritik Tarih
Trump’ın açıklamalarında en dikkat çeken başlıklardan biri ise Hürmüz Boğazı oldu. Küresel enerji piyasalarının en stratejik geçiş noktalarından biri olan boğazın cuma günü yeniden açılacağını duyuran Trump, geçişlerin ücretsiz olacağını söyledi.
ABD Başkanı, “Hürmüz Boğazı da ücretsiz olarak açık olacak. Bunun sadece 60 gün boyunca süreceğini söylediler ancak ben bunun kalıcı olacağını düşünüyorum.” ifadelerini kullandı.
Bu açıklama, dünya enerji piyasalarında büyük yankı uyandırırken, petrol fiyatları ve uluslararası deniz ticaretine ilişkin beklentileri de değiştirdi. Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’nın yeniden tam kapasiteyle açılmasının küresel enerji arzı açısından kritik önem taşıdığını belirtiyor.
“Rejim Değişikliğine İnanmıyorum”
Trump, İran’daki siyasi yapıya ilişkin değerlendirmelerde de bulundu. ABD Başkanı, geçmiş yıllarda sık sık gündeme gelen “rejim değişikliği” tartışmalarına karşı olduğunu söyledi.
“Rejim değişikliğine inanmıyorum. Bu yıllar sürer ve çoğu zaman işe yaramaz.” diyen Trump, İran’daki mevcut liderlik yapısının zaten büyük ölçüde değiştiğini savundu.
Trump’ın bu açıklaması, ABD’nin Orta Doğu politikasında daha pragmatik bir yaklaşım izlemeye başladığı şeklinde yorumlandı.
İsrail Ve Lübnan Mesajı
Trump’ın gündemindeki bir diğer önemli başlık ise İsrail ile Lübnan arasında yaşanan gerilim oldu. Özellikle Beyrut’a yönelik saldırılardan rahatsız olduğunu dile getiren ABD Başkanı, İsrail’in daha dikkatli davranması gerektiğini söyledi.
Trump, “Beyrut’a yapılan saldırıyı gördüm. Çok vahşi ve büyük bir saldırıydı. İsrail’in Lübnan konusundaki tutumundan memnun değilim.” ifadelerini kullandı.
Hizbullah konusunda ise dikkat çeken bir çıkış yapan Trump, Suriye yönetiminin bölgede daha etkili sonuçlar alabileceğini savundu. “İsrail’e, Hizbullah meselesiyle Suriye ilgilensin dedim. Açıkçası daha iyi bir iş çıkarabilirler.” diyen Trump, Suriye’de göreve gelen yeni liderliği de övdü.
Netanyahu İle İlişkilerde Yeni Dönem
ABD Başkanı Donald Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile ilişkilerinin sürdüğünü ancak bazı konularda görüş ayrılıkları yaşandığını belirtti.
Trump, “Bibi ile iyi bir ilişkimiz var ancak Lübnan konusunda daha sorumlu davranmalı.” dedi.
İsrail’in güvenliği için geçmişte önemli adımlar attığını savunan Trump, önceki ABD Başkanı Barack Obama döneminde imzalanan İran nükleer anlaşmasını sert sözlerle eleştirdi. Obama yönetiminin İsrail’in çıkarlarını göz ardı ettiğini öne süren Trump, “O anlaşmayı kaldırmasaydım bugün İsrail burada olmazdı.” ifadelerini kullandı.
ABD Başkanı ayrıca, “Ben olmasaydım İsrail çok uzun zaman önce ortadan kalkmış olurdu.” diyerek İsrail’e verilen Amerikan desteğinin önemini vurguladı.
İsviçre’de Kritik İmza Töreni
ABD ile İran arasında 107 gün süren savaşın sona erdirilmesi amacıyla varılan mutabakat kapsamında tarafların cuma günü İsviçre’nin Cenevre kentinde bir araya gelmesi bekleniyor.
Trump, anlaşma metninin imza töreninin ardından kamuoyuyla paylaşılacağını açıkladı. Törene ABD Başkan Yardımcısı James David Vance’in katılacağını söyleyen Trump, kendisinin de İsviçre’ye gidebileceğini ifade etti.
Öte yandan ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, mutabakat zaptının resmi açıklamasının 19 Haziran Cuma gününden önce yapılabileceğini duyurdu.
Orta Doğu’da Yeni Dönem Mi?
Trump’ın açıklamaları, Orta Doğu’da uzun süredir devam eden gerilimlerin ardından yeni bir diplomatik sürecin başlayabileceği yorumlarına neden oldu. Özellikle İran ile ABD arasında sağlanan mutabakatın kalıcı hale gelmesi durumunda, bölgedeki güç dengelerinin yeniden şekillenebileceği belirtiliyor.
Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, İsrail-Lübnan hattındaki tansiyonun düşürülmesi ve İran’ın nükleer faaliyetlerine ilişkin yeni denetim mekanizmalarının devreye alınması, önümüzdeki günlerde dünya kamuoyunun en önemli gündem maddeleri arasında yer alacak.