Yerel para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi, hayat pahalılığı ve işsizlik gibi sorunlar nedeniyle sokağa çıkan binlerce kişi, ülke genelinde protestolarını sürdürürken, can kaybı ve gözaltı sayısındaki artış dikkat çekiyor.
İnsan hakları izleme kuruluşu HRANA’nın paylaştığı son verilere göre, protestoların başladığı günden bu yana ölü sayısı 538’e yükseldi. Hayatını kaybedenlerin 490’ının gösterici, 48’inin ise emniyet görevlisi olduğu bildirildi. Aynı kaynak, son iki haftada 10 bin 600’den fazla kişinin de gözaltına alındığını açıkladı. Ancak İranlı yetkililer, ölü ve yaralı sayısına ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmadı.
Polis Aileleri Mesajla Uyardı
Yaşanan gelişmelerin ardından İran polisi, başkent Tahran başta olmak üzere bazı kentlerde vatandaşların cep telefonlarına dikkat çekici kısa mesajlar göndermeye başladı. Associated Press’in (AP) haberine göre, gönderilen mesajlarda özellikle ebeveynler hedef alındı ve çocuklarını “isyancılardan” uzak tutmaları istendi.
Polis tarafından gönderilen mesajda şu ifadelere yer verildi:
“Dün gece bazı gösterilerde terörist grupların ve silahlı kişilerin varlığı ve ölüm planları göz önüne alındığında ve herhangi bir uzlaşmaya müsamaha gösterilmeyeceği ve isyancılarla kararlı bir şekilde mücadele edileceği konusunda kesin kararımız doğrultusunda, ailelerin gençlerine ve ergenlik çağındaki çocuklarına iyi bakmaları önemle tavsiye edilir.”
Bu mesajlar, güvenlik güçlerinin protestolara karşı daha sert önlemler almaya hazırlandığı şeklinde yorumlandı.
Bilançonun Boyutu Korkutuyor
Öte yandan HRANA’nın açıkladığı rakamlar ile daha önce paylaşılan veriler arasında ciddi farklar bulunuyor. Kuruluş, protestoların 14. gününde yayımladığı raporda, 37’si emniyet görevlisi ve 4’ü sağlık çalışanı olmak üzere toplam 116 kişinin hayatını kaybettiğini, 2 bin 600’den fazla kişinin yaralandığını ve 2 bin 638 kişinin gözaltına alındığını duyurmuştu. Son açıklanan 538 kişilik can kaybı ise ülkedeki krizin ne denli derinleştiğini gözler önüne serdi.
Associated Press (AP) ise can kaybına ilişkin açıklanan rakamları bağımsız olarak doğrulayamadığını bildirdi. Bu durum, ülkedeki bilgi akışının sınırlı olduğu ve gerçek bilanço hakkında net bir tablo çizmenin zorlaştığı yönündeki endişeleri artırdı.
Protestolar Nasıl Başladı?
İran’daki protestolar, 28 Aralık 2025’te Tahran Büyük Çarşı’da esnafın başlattığı eylemlerle başladı. Yerel para biriminin hızlı değer kaybı, artan enflasyon ve ekonomik belirsizlikler kısa sürede halkın farklı kesimlerini sokağa döktü. Başkent Tahran’da başlayan gösteriler, kısa sürede ülkenin birçok kentine yayıldı.
Gösteriler boyunca ölü ve yaralılara ilişkin resmi makamlar tarafından düzenli bir açıklama yapılmazken, insan hakları kuruluşlarının paylaştığı veriler uluslararası kamuoyunda yakından takip ediliyor. Polis tarafından gönderilen uyarı mesajları ise İran’da gerilimin daha da artabileceği endişesini güçlendirdi.
Uzmanlar, ekonomik sorunlara çözüm bulunamaması ve güvenlik güçlerinin sert müdahalesinin sürmesi halinde, protestoların önümüzdeki günlerde daha da yayılabileceği görüşünde. İran’da yaşanan gelişmeler, hem bölge ülkeleri hem de dünya kamuoyu tarafından dikkatle izlenmeye devam ediyor.
