Tahran yönetiminin cevabında savaşın sona erdirilmesi ile Körfez ve Hürmüz Boğazı’ndaki denizcilik güvenliğinin ön plana çıkarıldığı belirtildi. Ancak İran tarafı, teklifin içeriğine ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşmadı.
İran’ın cevabını Pakistanlı arabulucular aracılığıyla Washington’a ilettiği belirtilirken, ISNA haber ajansı yanıtın temel amacının “çatışmaları sona erdirmek ve Hürmüz Boğazı’nda güvenli deniz taşımacılığını garanti altına almak” olduğunu aktardı. Bölgedeki enerji ve ticaret yolları açısından kritik öneme sahip olan Hürmüz Boğazı’nda son günlerde yaşanan gerilimler nedeniyle açıklama dünya kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.
Pezeşkiyan’dan Sert Mesaj
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da gelişmelerin ardından sosyal medya platformu X üzerinden dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Pezeşkiyan, doğrudan ABD teklifine değinmese de İran’ın baskılar karşısında geri adım atmayacağını vurguladı.
Cumhurbaşkanı paylaşımında, “Düşmanın önünde asla başımızı eğmeyeceğiz. Diyalog ya da müzakere konuşulması teslimiyet anlamına gelmez” ifadelerini kullandı. İran lideri ayrıca, ülkenin temel hedefinin halkın haklarını korumak ve ulusal çıkarları güçlü şekilde savunmak olduğunu söyledi.
Bu açıklamalar, Tahran yönetiminin müzakerelere tamamen kapıyı kapatmadığını ancak geri adım atma görüntüsü vermekten kaçındığını ortaya koydu.
Beyaz Saray 14 Maddelik Anlaşmaya Yakın Olduğunu Düşünüyor
Amerikan basınında yer alan haberlerde ise Beyaz Saray’ın İran ile 14 maddelik bir mutabakat zaptına oldukça yaklaşıldığına inandığı öne sürüldü. ABD merkezli Axios’un haberine göre söz konusu metin, ilerleyen dönemde yapılabilecek kapsamlı nükleer müzakereler için çerçeve niteliği taşıyabilir.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü de geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada, Washington’dan gelen son teklifin detaylı şekilde değerlendirildiğini ve İran’ın görüşlerinin Pakistanlı arabulucular aracılığıyla iletileceğini söylemişti.
Pakistan Dışişleri Bakanı ise ülkesinin yürüttüğü diplomatik temasların hedefinin yalnızca geçici bir ateşkes değil, savaşı tamamen sona erdirecek kalıcı bir çözüm olduğunu ifade etti.
Ancak İran parlamentosundaki bazı isimler ABD’nin sunduğu 14 maddelik taslağa sert tepki gösterdi. İran Meclisi’nin üst düzey üyelerinden bazıları söz konusu planı “bir dilek listesi” olarak nitelendirerek Washington’ın taleplerinin gerçekçi olmadığını savundu.
Trump’tan İran’a Açık Tehdit
ABD Başkanı Donald Trump ise geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamalarla gerilimi daha da artırdı. Trump, 6 Mayıs tarihinde Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda İran’ın anlaşmaya yanaşmaması durumunda çok daha ağır askeri operasyonların başlayacağını söyledi.
Trump mesajında, “Bombardıman başlayacak ve maalesef daha önce görülenden çok daha yoğun olacak” ifadelerini kullandı. Bu açıklama uluslararası kamuoyunda büyük yankı uyandırırken, İran cephesinden de sert yanıt geldi.
İran Parlamentosu Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Sözcüsü İbrahim Rezai, İran’ın askeri açıdan hazır durumda olduğunu belirterek ABD’nin gerekli koşulları yerine getirmemesi halinde “sert ve pişmanlık uyandıracak” bir karşılık verileceğini söyledi.
“Destansı Öfke Operasyonu” Tartışması
Donald Trump daha önce yaptığı açıklamalarda, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik ortak operasyonu olarak gösterilen “Destansı Öfke Operasyonu”nun İran’ın anlaşma şartlarını kabul etmesi halinde sona ereceğini ifade etmişti.
Bu açıklamadan kısa süre önce ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, operasyonun hedeflerine ulaştığını ve tamamlandığını açıklamıştı. Ancak sahadaki gelişmeler bölgede çatışma riskinin halen sürdüğünü gösteriyor.
Hürmüz Boğazı İçin Kritik Uyarı
İran yönetimi yalnızca ABD’ye değil, Körfez ülkelerine de dikkat çeken mesajlar verdi. Tahran, ABD yaptırımlarına destek veren ülkelerin Hürmüz Boğazı’ndaki gemi geçişlerinde ciddi sorunlarla karşılaşabileceğini açıkladı.
İran’ın resmi haber ajansı IRNA’ya konuşan askeri sözcü Mohammad Akraminia, Tahran ile iş birliği yapmayan ticari gemilerin “ciddi sonuçlarla” karşılaşabileceğini belirtti.
Bölgedeki güvenlik riski ise her geçen gün büyüyor. Katar kıyılarında bir ticari geminin bilinmeyen bir cisim tarafından vurulduğu bildirilirken, Birleşik Arap Emirlikleri ve Kuveyt de insansız hava aracı saldırılarını engellediklerini duyurdu.
Öte yandan iki gün önce İran limanlarına yönelik abluka faaliyetlerinde bulunan ABD destroyerleri ile İran güçleri arasında sıcak temas yaşandığı aktarıldı.
Ateşkes Sürüyor Mu?
Washington yönetimi geçtiğimiz ay sağlanan ateşkesin halen yürürlükte olduğunu savunuyor. Donald Trump, taraflar arasında doğrudan çatışmaların genişlememesi için diplomatik sürecin devam ettiğini belirtiyor.
İran tarafı ise Beyaz Saray’ın sunduğu savaşı sona erdirme teklifini değerlendirmeyi sürdürdüklerini ifade ediyor. Ancak karşılıklı sert açıklamalar, bölgede kalıcı barışın halen kırılgan bir zeminde ilerlediğini ortaya koyuyor.
Uzmanlar, özellikle Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanabilecek yeni bir askeri gerilimin küresel enerji piyasalarını ve dünya ticaretini doğrudan etkileyebileceği uyarısında bulunuyor
