Arakçi, gerekli şartların yerine getirilmesi halinde stratejik su yolunun yedi gün içerisinde yeniden açılabileceğini söyledi. Tahran yönetiminin teklifinin Katar aracılığıyla Washington’a iletildiği belirtilirken, ABD’nin henüz resmi bir yanıt vermediği bildirildi.
İran’dan Hürmüz Boğazı İçin Diplomatik Hamle
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Birleşmiş Milletler Genel Merkezi’nin bulunduğu New York’ta gazetecilere yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına ilişkin ABD’ye bir anlaşma önerisi sunduklarını duyurdu.
Arakçi, İran’ın önerisinin belirli koşulların yerine getirilmesine bağlı olduğunu belirterek, söz konusu şartların haziran ayında imzalanan mutabakat zaptında yer aldığını ifade etti.
İranlı Bakan, anlaşmada öngörülen şartların karşılanması durumunda Hürmüz Boğazı’nın bir hafta içinde yeniden açılmasının mümkün olabileceğini söyledi.
Arakçi, teklifin ABD’ye doğrudan değil, Katar üzerinden iletildiğini de açıkladı. İran Dışişleri Bakanı, bundan sonraki sürecin Washington’ın kararına bağlı olduğunu belirterek, “Seçim artık ABD’ye ait” ifadelerini kullandı.
Katar Üzerinden ABD’ye İletildi
İran’ın teklifinin Katar aracılığıyla ABD’ye ulaştırılması, bölgedeki diplomatik temasların sürdüğüne işaret ediyor. Katar, son dönemde ABD ile İran arasında iletişim kurulmasında arabulucu ülkelerden biri olarak öne çıkıyor.
İran yönetimi, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını belirli şartlara bağlarken, bu şartların daha önce üzerinde mutabakata varıldığı belirtilen konularla bağlantılı olduğu ifade edildi.
İran’ın teklifine ilişkin ABD tarafından henüz resmi bir açıklama yapılmadı. Ancak ABD’li bir yetkili, arabulucular üzerinden İran ile olumlu görüşmeler gerçekleştirildiğini ve görüşmelerde nükleer konuların da ele alındığını söyledi.
Bu açıklama, taraflar arasında diplomatik kanalların tamamen kapanmadığını gösteren bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
ABD’nin Yanıtı Bekleniyor
İran tarafından yapılan açıklamanın ardından gözler Washington’a çevrildi. ABD yönetiminin teklif karşısındaki tutumu henüz resmi olarak açıklanmazken, Wall Street Journal’da ABD’li yetkililere dayandırılan bir haberde Başkan Donald Trump’ın İran’ın teklifini kabul etmediği öne sürüldü.
Haberde, Trump’ın İran tarafından öne sürülen taleplerin yerine getirileceği konusunda şüpheleri bulunduğu ve özel görüşmelerinde askeri operasyonların yeniden başlaması ihtimalinden söz ettiği aktarıldı.
Ancak bu iddialara ilişkin ABD yönetiminden resmi bir doğrulama gelmedi.
Dolayısıyla İran’ın Hürmüz Boğazı’nın yedi gün içinde açılmasına ilişkin önerisinin Washington tarafından nasıl karşılanacağı belirsizliğini koruyor.
Hürmüz Boğazı Neden Kritik?
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ile Umman Körfezi ve Arap Denizi arasında bağlantı sağlayan dünyanın en önemli enerji geçiş noktalarından biri olarak biliniyor.
Özellikle petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz taşımacılığında büyük öneme sahip olan boğazdan savaş öncesinde dünya petrol ve LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği belirtiliyordu.
Bu nedenle boğazdaki herhangi bir güvenlik sorunu, yalnızca bölge ülkelerini değil, küresel enerji piyasalarını da doğrudan etkileyebiliyor.
Boğazın kapanmasıyla birlikte petrol ve doğal gaz arzına ilişkin endişelerin artması, enerji fiyatlarında sert dalgalanmalara neden oldu. Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması yönünde atılacak olası bir adımın ise enerji piyasalarında yakından takip edilmesi bekleniyor.
Çatışmaların Ardından Hürmüz Boğazı Kapatıldı
Bölgedeki kriz, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik hava saldırıları başlatmasıyla daha da büyüdü. İran ise saldırılara İsrail’in yanı sıra Körfez bölgesindeki ABD üsleri ve ABD’nin bölgedeki Arap müttefiklerini hedef alan saldırılarla karşılık verdi.
Çatışmaların ardından İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatması, bölgedeki askeri gerilimin ekonomik sonuçlarını da ağırlaştırdı.
Boğazın kapatılmasıyla enerji sevkiyatının güvenliği konusunda ciddi soru işaretleri ortaya çıkarken, küresel piyasalarda petrol ve doğal gaz fiyatlarına ilişkin belirsizlik arttı.
Şimdi ise İran’ın bir hafta içerisinde boğazı yeniden açma önerisi, savaşın askeri boyutunun yanı sıra diplomatik ve ekonomik boyutunu da yeniden gündeme taşıdı.
Nükleer Görüşmeler De Masada
İran ile ABD arasında yürütülen temaslarda Hürmüz Boğazı’nın yanı sıra nükleer meselenin de ele alındığı bildirildi.
ABD’li yetkilinin açıklamasına göre, arabulucular üzerinden gerçekleştirilen görüşmelerde nükleer konular da gündeme geliyor. Bu durum, tarafların yalnızca boğazın açılması konusunda değil, daha geniş kapsamlı bir anlaşma zemini üzerinde de temas yürüttüğünü gösteriyor.
İran ise Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için gerekli koşulların daha önceki mutabakat kapsamında belirlendiğini savunuyor.
Enerji Piyasalarının Gözü Hürmüz Boğazı’nda
Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılıp açılmayacağı, önümüzdeki dönemde enerji piyasalarının en yakından takip edeceği gelişmeler arasında bulunuyor.
Boğazın açık tutulması, Körfez ülkelerinden dünya piyasalarına yönelik enerji sevkiyatının devamı açısından büyük önem taşıyor. Buna karşılık boğazdaki kapanmanın sürmesi, petrol ve LNG arzına yönelik kaygıların devam etmesine neden olabilir.
İran’ın açıkladığı teklifin kabul edilmesi halinde, boğazın yeniden açılması için yedi günlük bir süreç gündeme gelecek. Ancak bunun gerçekleşip gerçekleşmeyeceği, öncelikle ABD’nin öneriye vereceği yanıta ve tarafların üzerinde anlaşacağı koşullara bağlı olacak.
Şimdilik Washington’dan resmi bir karar açıklanmazken, İran’ın Katar üzerinden ilettiği teklif sonrasında bölgedeki diplomatik trafiğin ve Hürmüz Boğazı’na ilişkin gelişmelerin yakından izlenmesi bekleniyor.
