Zirve sonrası yapılan açıklamalarda, üç ülke arasındaki savunma, güvenlik ve enerji iş birliğinin derinleştirileceği vurgulanırken, bölgesel istikrar ve deniz yetki alanları konularında net bir duruş sergilendi.
İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, Yunanistan Başbakanı Kiryakos Mitsotakis ve Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis’in katıldığı zirvede, üç ülkenin ortaklığını daha da ileri taşıma kararlılığı öne çıktı. Liderler, Doğu Akdeniz’deki gelişmelerin yeni bir jeopolitik dönemin habercisi olduğunu belirterek, güvenlik tehditlerine karşı ortak hareket etme mesajı verdi.
Netanyahu’dan Dikkat Çeken Açıklamalar
Zirve sonrasında konuşan İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, Türkiye’ye dolaylı göndermelerde bulunarak, üç ülkenin kimseyle ihtilaf arayışında olmadığını ancak kendi güvenliklerini ve uluslararası hukuk çerçevesinde belirlenen deniz yetki alanlarını kararlılıkla savunacaklarını söyledi. Netanyahu, “Hiç kimse kararlılığımızı test etmemeli” ifadelerini kullanarak, İsrail, Yunanistan ve Kıbrıs arasındaki iş birliğinin caydırıcı gücüne dikkat çekti.
Netanyahu, daha önce de Yunanistan ve Kıbrıs ile savunma iş birliğine ilişkin açıklamalarında “gerçek tehditlerle” karşı karşıya olduklarını dile getirmişti. Zirve sonrasında yaptığı değerlendirmede ise Türkiye’yi ima eden sert sözler kullanan Netanyahu, “İmparatorluklarını topraklarımız üzerinde yeniden inşa edebilecekleri yönünde fanteziler kuranlar bunu unutsun. Kendimizi savunmaya kararlı ve muktediriz” dedi.
Savunma ve Güvenlik İş Birliği Genişliyor
Üçlü zirvede savunma ve güvenlik alanındaki iş birliği başlıkları öne çıktı. Ortak basın toplantısında, bölgesel istikrarın korunması adına askeri ve stratejik iş birliğinin artırılacağı vurgulandı. Alman haber ajansı dpa’ya konuşan Kıbrıslı hükümet yetkilileri, İsrail ile savunma alanında iş birliğinin daha da derinleştirilmesinin planlandığını aktardı.
Üç ülkenin Akdeniz’de düzenli olarak ortak askeri tatbikatlar yaptığına dikkat çekilirken, Güney Kıbrıs’ın Eylül ayında İsrail’den satın aldığı Barak hava savunma sistemlerini Ada’ya konuşlandırdığı hatırlatıldı. Medyaya yansıyan bilgilere göre ise Yunanistan, İsrail ve Kıbrıs’ın toplam 2 bin 500 askerden oluşacak bir “ortak acil tepki gücü” kurulmasını değerlendirdiği belirtiliyor. Bu güçte Yunanistan ve İsrail’den biner, Güney Kıbrıs’tan ise 500 askerin yer alması planlanıyor.
Enerji ve Ulaşım Hatlarında Stratejik Adımlar
Zirvede enerji ve ulaştırma alanındaki iş birlikleri de önemli bir yer tuttu. Üç lider, Avrupa’ya uzanacak enerji ve ulaşım hatlarının geliştirilmesi konusunda ortak hareket etme kararlılıklarını yineledi. Ortak açıklamada, elektrik şebekelerinin deniz altı kablolarıyla Avrupa ve Arap Yarımadası’na bağlanmasını öngören Büyük Deniz Bağlantısı (GSI) projesine destek vurgulandı.
Yunanistan Başbakanı Kiryakos Mitsotakis, bağlantı projelerinin üç ülke açısından stratejik öneme sahip olduğunu belirterek, Yunanistan’ın sıvılaştırılmış doğal gaz taşımacılığında kritik bir geçit konumuna geldiğini ve “güneydoğu Avrupa’da yeni bir enerji merkezi” haline dönüştüğünü ifade etti.
İsrail Başbakanı Netanyahu ise Hindistan’ı Ortadoğu üzerinden Avrupa’ya bağlamayı hedefleyen Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru (IMEC) girişiminin geliştirilmesini istediklerini söyledi. Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis de IMEC’i, “Avrupa’yı Ortadoğu ve ötesine bağlayacak güneydoğu geçidi” olarak tanımladı.
Türkiye Detayı ve 3+1 Formülü
Yunan basınında yer alan yorumlarda, üçlü zirvenin Doğu Akdeniz’de artan rekabet ortamında Türkiye’ye karşı bir “birlik mesajı” taşıdığı değerlendirmesi yapıldı. Kathimerini gazetesi, zirvenin İsrail Başbakanı Netanyahu’nun ABD Başkanı Donald Trump ile yapması planlanan görüşme öncesinde gerçekleşmesine dikkat çekerek, toplantının bu görüşmeye hazırlık niteliğinde istişareler içerdiğini yazdı.
Haberde ayrıca Yunanistan, Kıbrıs ve İsrail’in ABD’yi de kapsayan “3+1” formatına vurgu yaptığı, Türkiye’nin ise bu formüle karşı çıktığı belirtildi. Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi’ne alternatif olarak değerlendirilen IMEC projesinin mevcut haliyle Türkiye’yi içermemesi de Ankara’nın tepkisini çekmişti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, daha önce yaptığı açıklamada “Türkiyesiz bir koridor olmaz” ifadeleriyle projeye karşı çıkmıştı.