Adana'da tekstil, gıda ve tarım ürünü üreten firmalar için Avrupa pazarı yeni bir adres değil. Alıcı tarafı yerleşik bir tüzel kişilik isteyince gündeme İngiltere Şirket Kurmaseçeneği giriyor. Tescil tek başına gümrük kapısını açmıyor ve ihracatçı ayrıca EORI numarası almak zorunda kalıyor. Yazı tam olarak gümrük tarafındaki hazırlığı ele alıyor.
Aşağıdaki başlıklarda EORI numarasının ne işe yaradığını, GB ile XI ve EU numaraları arasındaki farkı ve KDV ile EORI sıralamasını bulacaksınız. Yurt dışı depoda stok tutmanın neden ithalat sayıldığına, ithalat KDV'si ile gümrük vergisinin neden ayrı kalemler olduğuna da giriyorum. Kimlerin gümrük kaydına hiç ihtiyaç duymadığını da net bir tabloyla veriyorum.
EORI numarası nedir ve ne işe yarar?
EORI numarası, gümrük idarelerinin işletmeyi tanıdığı kayıt numarası. Ekonomik operatör kaydı olarak düşünebilirsiniz ve beyannamenin üzerine yazılan kimlik görevini görüyor. EORI numarası başvurusunu HMRC üzerinden ücretsiz yapıyorsunuz. Başvurunun sonuçlanması genellikle birkaç iş günü alıyor.
Taşıyıcı firma, gümrük müşaviri ve depo operatörü aynı numarayı kullanıyor. Numara olmadan gümrük beyanı tamamlanmıyor ve yük hareket edemiyor. İngiltere şirketi ile ihracat planlayan üretici, numarayı sevkiyattan önce almak durumunda kalıyor. Siparişi aldıktan sonra başvurmak, teslim takvimini riske atıyor.
Numara, şirketin gümrükteki tek kimliği olarak çalışıyor. Aynı numara ithalatta da ihracatta da geçerli oluyor ve her sevkiyatta yeniden alınmıyor. Kayıt bir kez açıldığında şirketin ömrü boyunca kullanılıyor.
Şirket kurmak otomatik olarak EORI kazandırır mı?
Hayır, kazandırmıyor. Companies House tescili şirketin varlığını kayda geçiriyor, gümrük tarafı ise ayrı kayıt istiyor. Tescil belgeniz elinizdeyken bile EORI başvurusunu ayrıca yapıyorsunuz. İki kaydı aynı sanmak, en sık görülen planlama hatalarından biri.
Süre farkı da işin içine giriyor. Kimlik doğrulaması hazırsa tescil 24-48 saat içinde tamamlanıyor, gümrük kaydı ise ayrı takvimde ilerliyor. Uçtan uca kuruluş 2-5 iş günü sürüyor ve EORI başvurusu bunun ardından sıraya giriyor. İlk konteynerin tarihini iki süreyi topladıktan sonra vermek daha güvenli oluyor.
Kuruluş paketi hangi hizmetleri içerirse içersin, gümrük kaydı ayrı bir adım olarak duruyor. Adana'daki ihracatçının takvim kurarken bunu ayrı satır olarak yazması işini kolaylaştırıyor.
GB, XI ve EU numaraları arasındaki fark ne?
Üç numara aynı işi yapmıyor ve birbirinin yerine geçmiyor. GB ile başlayan numara Büyük Britanya gümrük işlemlerinde çalışıyor. XI ile başlayan numara Kuzey İrlanda bağlantılı hareketler için gerekiyor. Avrupa Birliği tarafında ithalatçı sıfatı taşıyan şirketler ise ayrıca EU numarası kullanıyor.
|
Numara tipi |
Hangi işlemde çalışıyor |
Kimin işine yarıyor |
|
GB EORI |
Büyük Britanya gümrük beyanları |
Malı İngiltere üzerinden ithal veya ihraç eden şirket |
|
XI EORI |
Kuzey İrlanda bağlantılı hareketler |
Yükü Kuzey İrlanda üzerinden geçiren şirket |
|
EU EORI |
Avrupa Birliği ülkelerindeki gümrük işlemleri |
AB tarafında ithalatçı sıfatı taşıyan şirket |
Adana'dan çıkan yükün rotası hangi numaraya ihtiyaç duyduğunuzu belirliyor. Malı İngiltere'ye sokup oradan dağıtıyorsanız GB numarası temel oluyor. Almanya veya Hollanda'daki bir depoya doğrudan giriş yapıyorsanız AB tarafındaki kayıt gündeme geliyor. Rotayı netleştirmeden başvurmak, eksik numarayla gümrükte beklemek anlamına geliyor.
Bazı şirketler aynı anda iki numaraya birden ihtiyaç duyuyor. İngiltere'de satış yapıp AB'de de depo tutan bir marka, iki tarafta da kayıtlı olmak durumunda kalıyor. İkinci numarayı sonradan almak mümkün ancak sevkiyat başladıktan sonra bunu keşfetmek gecikme üretiyor. Rotanın ilk taslağını çıkarırken hangi kayıtların gerektiğini yanına yazmak işi kolaylaştırıyor.
Önce KDV mi yoksa önce EORI mi alınıyor?
Sıralama çoğu durumda net. KDV kaydınız varsa EORI numarası KDV numarasına bağlı olarak üretiliyor. Pratikte önce KDV kaydı, ardından EORI başvurusu şeklinde bir sıra izleniyor. Ters sırayla ilerlemek ikinci bir düzeltme turu yaratabiliyor.
Standart kayıt eşiği 90.000 sterlin olarak duruyor ve kayan 12 ay kuralıyla kontrol ediliyor. Her ay sonunda geriye doğru son 12 ayın cirosuna bakılıyor. İleriye dönük test de var ve önümüzdeki 30 günde eşik tek başına aşılacaksa kayıt gerekiyor. Mal ticareti yapan yapılarda eşik hesabı çok daha erken devreye giriyor.
Kayıt açıldıktan sonra Making Tax Digital kapsamında kayıtları dijital tutmak gerekiyor. Gümrük beyanlarıyla KDV kayıtlarının aynı defterden beslenmesi, ilerideki kontrol turlarını kolaylaştırıyor.
Kimlerin EORI numarasına ihtiyacı yok?
Fiziksel mal hareketi olmayan işlerde numaraya gerek kalmıyor. Yazılım satan, danışmanlık veren, ajans hizmeti üreten ve dijital ürün pazarlayan şirketler listeye giriyor. Yalnızca hizmet satan şirketlerin EORI numarasına hiç ihtiyacı yok. Gümrük kaydı, sınırdan geçen eşyayla ilgili bir mekanizma olarak çalışıyor.
|
İş modeli |
EORI gerekiyor mu |
Gerekçe |
|
Yazılım, danışmanlık, ajans, dijital ürün |
Hayır |
Sınırdan geçen fiziksel eşya yok |
|
Türkiye'den İngiltere'ye mal gönderimi |
Evet |
Eşya gümrük beyanına konu oluyor |
|
Yurt dışındaki depoda stok tutma |
Evet |
Depoya giriş ithalat sayılıyor |
|
AB ülkesindeki depoya doğrudan giriş |
Evet |
AB tarafında ayrı kayıt gerekiyor |
Adana'da uzaktan yazılım geliştiren ekiplerin çoğu tablonun ilk satırında duruyor. Fatura kesiyor, tahsilat yapıyor ve gümrük beyanı hiç görmüyorlar. Aynı şirket bir gün fiziksel ürün satmaya başlarsa tablo değişiyor. Fiziksel ürün ilk kez sınırı geçtiğinde kayıt ihtiyacı yeniden doğuyor.
Karma modelde çalışan şirketler ayrımı en baştan yapmalı. Danışmanlık geliri gümrük tarafını ilgilendirmiyor, aynı şirketin sattığı fiziksel ürün ise beyana konu oluyor. Muhasebe kayıtlarında iki geliri ayrı takip etmek, ileride yapılacak kontrolleri hızlandırıyor. Adana'da hem üretim hem hizmet tarafında çalışan firmalar için ayrım özellikle kritik.
Yurt dışındaki depoda stok tutmak ithalat sayılır mı?
Evet, sayılıyor. Malı pazaryeri deposuna veya kendi kiraladığınız antrepoya göndermek gümrük açısından ithalat anlamına geliyor. Satış henüz gerçekleşmese bile eşya sınırı geçiyor ve kayıt gerekiyor. Yurt dışı depoda stok tutmak bu yüzden yalnızca lojistik tercihi olarak kalmıyor.
Deponun bulunduğu ülke hangi numaraya ihtiyaç duyduğunuzu belirliyor. İngiltere'deki depo GB numarasını, AB'deki depo ise AB tarafındaki kaydı gündeme getiriyor. Stok orada dururken ithalatçı sıfatı sizde kalıyor. Vergi ve beyan yükümlülüğü de aynı sıfatla birlikte geliyor.
Depoya mal göndermeden önce kaydı tamamlamak en sağlıklı yol. Malın limanda beklemesi hem depolama masrafı hem de teslim gecikmesi üretiyor.
İthalat KDV'si ile gümrük vergisi aynı kalem mi?
İki kalem birbirinden ayrı hesaplanıyor. İthalat KDV'si KDV sisteminin parçası ve standart oran yüzde 20 seviyesinde duruyor. Gümrük vergisi ise eşyanın sınıflandırmasına ve menşeine göre değişiyor. İkisini tek maliyet gibi görmek fiyat hesabını baştan bozuyor.
Maliyet tablosu kurarken iki satırı ayrı tutmak gerekiyor. Ürün başına gümrük vergisi ve KDV tutarı ayrı satırlarda çıkıyor. İthalat KDV'si ile gümrük vergisini karıştıran teklifler alıcı tarafında güven kaybettiriyor. Adana'daki üreticinin Avrupa'daki alıcıya vereceği net teklif de aynı ayrımı gerektiriyor.
KDV tarafında indirimli yüzde 5 ve sıfır oran da bulunuyor. Ürün grubunuzun hangi orana girdiğini baştan netleştirmek, sonradan yapılan düzeltmeleri azaltıyor.
NETP eşiğinin sıfır olması ihracatçıyı nasıl etkiliyor?
Birleşik Krallık'ta kurulu sayılmayan işletmelerde KDV eşiği sıfır. NETP olarak sınıflandırılan şirket, ilk satıştan itibaren kayıt yaptırmak durumunda kalabiliyor. 90.000 sterlinlik eşik burada koruma sağlamıyor. Mal satan yapılar için hesap tamamen değişiyor.
Kurulu sayılmak, yalnızca Londra'da kayıtlı adrese sahip olmak anlamına gelmiyor. HMRC ülkede gerçek faaliyet ve kaynak arıyor. Karar, adresin ötesinde işin nerede yürüdüğüne bakılarak veriliyor. Adres hizmeti almak tek başına kurulu sayılmayı getirmiyor.
Sıfır eşik, EORI sıralamasını da doğrudan etkiliyor. KDV kaydı ilk satıştan itibaren gerekiyorsa gümrük kaydı da aynı erken tarihe çekiliyor. İlk siparişi aldıktan sonra başvuru yapmak yerine, ilk siparişten önce iki kaydı da tamamlamak daha güvenli.
Akreditifte ve tedarikçi gözünde İngiltere şirketi ne değiştiriyor?
Alıcı ve tedarikçi karşı tarafın gerçekliğini doğrulamak istiyor. Birleşik Krallık şeffaf bir sicile sahip ve şirket sahipliği ile hesap özetleri kamuya açık kalıyor. Alıcı, şirket numarasını sicilde sorgulayıp yönetici ve adres bilgisini görebiliyor. Gizlilik arayan bir yapı değil, doğrulanabilirlik sağlayan bir yapı.
Akreditif ve vadeli ödeme görüşmelerinde doğrulanabilir kayıt işi kolaylaştırıyor. Şirket adı, adres ve kayıt numarası tüm belgelerde harfi harfine aynı yazılmalı. Ltd ile Limited farkı bile bir başvuruyu geciktirebiliyor. Gümrük beyanındaki isim ile sicildeki ismin uyumu sorunsuz akış için şart.
Artıları
- Alıcı, şirket numarasını Companies House sicilinde doğrudan sorgulayabiliyor
- Kayıtlı adres, yönetici ve hisse yapısı kamuya açık kayıtta görünüyor
- GB EORI numarası gümrük beyanında tek kimlik olarak çalışıyor
- KDV numarası ile EORI numarası bağlı üretildiği için takip kolaylaşıyor
- Asgari sermaye 1 sterlin olduğu ve bloke edilmediği için kuruluş yükü hafif kalıyor
- Hisselerin yüzde 25 üzerine sahip kişiler sicilde bildirildiği için ortaklık yapısı görünür oluyor
Şeffaflığın ikinci yüzünü de hesaba katmak gerekiyor. Türkiye'de tam mükellefseniz İngiltere'de şirket kurmak kişisel vergi mükellefiyetinizi ortadan kaldırmıyor. Çifte vergilendirme anlaşması hangi kazancın nerede beyan edileceğini belirliyor. Kişiye özel bir konu olduğu için mali müşavirle çalışmak en doğru yol.
İhracata hazırlık hangi sırayla ilerliyor?
Sıralama hatası en çok zaman kaybettiren konu. Önce isim sorgulaması ve kimlik doğrulaması, ardından tescil geliyor. Tescil bittikten sonra KDV kaydı, sonrasında EORI başvurusu sıraya giriyor. Vergi numaraları ve hesap açılışları arka planda paralel ilerliyor.
|
Adım |
Tipik süre |
Not |
|
Şirket tescili |
24-48 saat |
Kimlik doğrulaması hazır olduğunda |
|
Uçtan uca kuruluş |
2-5 iş günü |
Belgelerin teslimi dahil |
|
EORI başvurusu |
Birkaç iş günü |
HMRC üzerinden ücretsiz |
|
UTR numarası |
1-3 hafta |
HMRC posta ile gönderiyor |
|
Tam operasyonel hale gelme |
2-4 hafta |
Banka hesabı ve vergi numarası dahil |
Tablodaki süreler kimlik doğrulaması hazır olduğunda geçerli. Doğrulama 18 Kasım 2025'ten itibaren zorunlu ve tamamlanmadan tescil başvurusu yapılamıyor. Pasaport çipinin okunmaması gibi teknik aksaklıklar takvimi arkaya çekiyor. İlk sevkiyat tarihini verirken bu ihtimali hesaba katmak gerekiyor.
Kağıt başvuru yolunu seçenlerde tablo tamamen değişiyor. Kağıt tescil 8-10 iş günü sürüyor ve gümrük kaydı da otomatik olarak geriye kayıyor.
Kuruluş sırasında hangi tercihler gümrük tarafını etkiliyor?
SIC kodu faaliyetinizi sicilde tanımlıyor ve doğru seçilmesi gerekiyor. Kayıtlı ofis adresi Birleşik Krallık sınırları içinde olmak zorunda, Türkiye adresi kabul edilmiyor. Şirket ismi müsait olmalı ve hassas kelime içermemeli. Yanlış tercih kuruluşu geciktirdiği gibi sonraki kayıtlarda da düzeltme yükü çıkarıyor.
Kuruluş paketleri de gümrük hazırlığını doğrudan etkiliyor. Paketlerin hepsinde kuruluş devlet harcı, 1 yıllık Londra kayıtlı şirket adresi ve yönetici hizmet adresi bulunuyor. Fiyatı belirleyen başlıklardan biri KDV kaydının gerekip gerekmediği ve mal ticareti yapan şirketlerde bu kalem baştan devreye giriyor. Güncel paket içeriklerini İngiltere Şirket Fiyatları sayfasından karşılaştırabilirsiniz.
Kuruluşla birlikte üretilen authentication code da elinizde durmalı. WebFiling işlemlerinde kullanılan kod, sonraki bildirim ve güncellemelerin anahtarı oluyor.
İhracatta hangi hatalar gümrükte gecikme yaratıyor?
Gecikmelerin çoğu tek bir kaynaktan çıkıyor. Yanlış numara tipiyle başvurmak, şirket ismini belgelerde eksik yazmak ve kaydı sevkiyattan sonra açmak en sık görülen üç hata. Dördüncü sırada hizmet ile mal ayrımını karıştırmak geliyor. Hataların ortak noktası, gümrük kaydını kuruluşun otomatik parçası sanmak.
Kanal seçimi de takvimi doğrudan etkiliyor. Dijital başvuru hızlı ilerlerken kağıt başvuru 8-10 iş gününe uzuyor. İsim reddi, hassas kelime kullanımı ve eksik bilgi süreci uzatan sebepler arasında sayılıyor. Hafta sonu ile resmi tatiller de takvime birkaç gün ekliyor.
Kontrol listesi kurmak hataların çoğunu baştan eliyor. Rotayı, numara tipini, KDV kaydını ve hedeflenen sevkiyat tarihini tek sayfada görmek yeterli oluyor. Aynı listeyi nakliyeci ve gümrük müşaviriyle paylaşmak yanlış anlaşılmaları azaltıyor.
Adana'daki ihracatçı için pratik yol haritası
Rotayı önce netleştirin ve hangi numaraya ihtiyacınız olduğunu belirleyin. Mal İngiltere'ye giriyorsa GB, Kuzey İrlanda bağlantısı varsa XI, AB deposu varsa AB tarafındaki kayıt gündeme geliyor. Yalnızca hizmet satıyorsanız gümrük kaydına hiç girmeyin. Fiziksel ürün ilk kez sınırı geçtiğinde kararı yeniden değerlendirin.
İkinci adımda KDV tarafını netleştirin. Kurulu sayılmadığınız ihtimalini masaya koyun ve sıfır eşik senaryosuna göre hesap yapın. KDV kaydı açıldıktan sonra EORI başvurusunu hemen başlatın. Depoya mal göndermeyi planlıyorsanız kaydı sevkiyattan haftalar önce tamamlayın.
Takvimi sipariş tarihine göre değil, gümrük kaydının bitiş tarihine göre kurun. Tescil, KDV ve EORI adımlarını sırayla planlayan üretici ilk sevkiyatta sürpriz yaşamıyor. Süreci Türkçe destekle yürütmek isteyenler AnaŞirket üzerinden kuruluş ve kayıt adımlarını tek elden takip edebiliyor. Numarayı almadan konteyner yüklememek, en basit ve en işe yarar kural.