ABD ve İran, Hürmüz Boğazı’nın gemi trafiğine açılması ve karşılıklı saldırıların durdurulması şartıyla iki haftalık bir ateşkes konusunda anlaşmaya vardı. Bu gelişme, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik sert uyarılarının hemen ardından geldi.
Trump, Tahran yönetiminin boğazı açmaması halinde küresel sonuçları olabilecek bir kriz yaşanabileceğini belirterek, “bütün bir medeniyet ölebilir” ifadesini kullanmıştı. Bu açıklamanın ardından diplomatik trafik hız kazandı ve taraflar kısa sürede geçici bir uzlaşıya vardı.
Pakistan Arabulucu Rolünde
Ateşkes sürecinde kilit rol oynayan isim ise Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif oldu. Şerif, 8 Nisan sabahı yaptığı açıklamada ateşkesin yürürlüğe girdiğini duyurdu ve tarafları kalıcı çözüm için İslamabad’da bir araya gelmeye davet etti.
Pakistan’ın bu süreçte üstlendiği arabuluculuk rolü, bölgesel diplomasi açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Uzmanlara göre İslamabad görüşmeleri, yalnızca ABD-İran ilişkileri açısından değil, küresel enerji güvenliği açısından da kritik öneme sahip.
Heyetlere Üst Düzey İsimler Liderlik Edecek
İran cephesinde müzakere heyetine, İran Parlamentosu Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf başkanlık edecek. İran basınına göre Kalibaf, Tahran’ın taleplerini doğrudan masaya taşıyacak.
ABD tarafında ise görüşmelere ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in liderlik etmesi bekleniyor. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, görüşmeleri doğrularken nihai detayların henüz kesinleşmediğini ifade etti.
Tahran’ın Masadaki Şartları
İran’ın ateşkes ve müzakere sürecine ilişkin temel beklentileri ise birkaç başlıkta toplanıyor:
- Hürmüz Boğazı’nın güvenliğinin garanti altına alınması: İran, boğazdaki askeri hareketliliğin azaltılmasını ve ticari gemilerin güvenli geçişinin sağlanmasını istiyor.
- ABD’nin saldırılarını tamamen durdurması: Tahran, geçici değil kalıcı bir saldırı durdurma taahhüdü talep ediyor.
- Bölgedeki askeri baskının azaltılması: İran yönetimi, ABD’nin bölgedeki askeri varlığını sınırlamasını gündeme getirebilir.
- Diplomatik sürecin genişletilmesi: İran, sadece ateşkes değil, uzun vadeli siyasi ve ekonomik konuların da masaya yatırılmasını hedefliyor.
Küresel Etkiler Yakından İzleniyor
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin önemli bir kısmının geçtiği stratejik bir nokta olması nedeniyle, buradaki gelişmeler küresel piyasaları doğrudan etkiliyor. Bu nedenle İslamabad’daki görüşmeler yalnızca bölgesel değil, uluslararası aktörler tarafından da yakından takip ediliyor.
Uzmanlar, iki haftalık ateşkesin kalıcı bir anlaşmaya dönüşüp dönüşmeyeceğinin, 10 Nisan’daki zirvede ortaya çıkacak sonuçlara bağlı olduğunu belirtiyor. Tarafların uzlaşması halinde Orta Doğu’da tansiyonun düşmesi beklenirken, aksi senaryoda gerilimin yeniden tırmanabileceği uyarısı yapılıyor.